Coachen in een gemeente: regie pakken in een omgeving die schuift

Als ambtenaar werk je in een omgeving waarin de richting voortdurend kan veranderen. Een nieuwe wethouder met andere prioriteiten. Een herziene begroting die je project schrapt. Een reorganisatie die je positie wijzigt. Een collegiaal akkoord dat een nieuwe koers vraagt. Wat in andere sectoren een uitzondering is, is in de lokale overheid de norm.

In coaching met ambtenaren komt vaak hetzelfde naar voren: het werk is inhoudelijk waardevol, maar de afstand tussen wat je wilt opbouwen en wat de omgeving vraagt, verandert sneller dan jouw eigen koers kan meebewegen. En dat geeft uitputting die zelden expliciet wordt benoemd.

Wat regie pakken hier specifiek vraagt

In een snel-veranderende omgeving is regie iets anders dan in een stabiele organisatie. Je kunt zelden over jaren plannen. Je kunt zelden vasthouden aan één thema. Wat dan wel?

Regie over wat je inhoudelijk levert, ongeacht de wisselingen eromheen. Je kunt niet bepalen welke wethouder volgend jaar zit. Je kunt wel bepalen dat het werk dat jij oplevert, voldoet aan jouw professionele standaard, en dat je niet onderdrukking afdoet aan kwaliteit omdat de tijdsdruk dat vraagt.

Regie over hoe je je positioneert. Welke gesprekken voer je actief, welke laat je passeren? Welke politiek-ambtelijke gesprekken zijn nodig om jouw werk te beschermen, en welke zijn niet aan jou? Coaching werkt vaak aan dat onderscheid, wat doe je en wat doe je expliciet niet.

Regie over je eigen ontwikkeling. Veel ambtenaren ontwikkelen zich impliciet, ze leren in het werk wat het werk hen aanreikt. Bewuste regie betekent: kies welk type werk en welke vaardigheden je wilt ontwikkelen, en stuur daarop ook in functioneringsgesprekken en loopbaankeuzes.

Patronen die regie ondermijnen

In coaching kom ik bij ambtenaren een aantal patronen tegen die regie pakken bemoeilijken:

Loyaliteit aan ieder politieke kleur. Als ambtenaar dien je elk gekozen bestuur. Dat is een groot goed. Maar het wordt verraderlijk als loyaliteit overgaat in jezelf wegcijferen, alsof je geen eigen oordeel meer hebt over wat goed werk is. Het verschil tussen professionele dienstbaarheid en zelfverlies is in deze sector subtiel maar essentieel.

Een geschiedenis van mislukte projecten. Veel ambtenaren hebben in tien jaar projecten zien sneuvelen om redenen die niets met hun werk te maken hadden. Een nieuwe coalitie, een gewijzigde prioriteit, een herstructurering. Op een gegeven moment ontstaat een onbewuste gewoonte om je niet meer volledig in projecten te storten, uit zelfbescherming. Begrijpelijk, en op de lange termijn ondermijnend.

Vergaderingen die functioneren als ontsnapping. Het ambtelijk werk kent veel vergaderingen. Voor sommige ambtenaren worden ze een veilige plek waarin je actief lijkt te zijn zonder werkelijk de moeilijke keuzes te maken. Coaching werkt aan dit punt, eerlijk kijken naar of je werk werkelijk verder komt of vooral wordt besproken.

Voor wie nieuw is in de gemeente

Mensen die vanuit het bedrijfsleven of een andere sector overstappen naar een gemeente, ervaren vaak in de eerste maanden iets ontwrichtends. Het tempo is anders. De besluitvormingsprocessen zijn complexer. Wat in een commerciële omgeving in twee weken kan, vraagt hier soms zes maanden, en dat is niet slordigheid, dat is zorgvuldigheid.

Coaching helpt nieuwe ambtenaren om hun eigen tempo te kalibreren zonder dat het meegaan in de cultuur betekent dat je je oorspronkelijke kracht verliest. Het beste van beide werelden meenemen is mogelijk, maar vraagt bewuste reflectie.

Voor leidinggevenden in de gemeente

Voor leidinggevenden in een gemeente werkt regie pakken op meerdere niveaus. Voor jezelf als professional, voor je mensen die je beschermt, voor de afstemming met directie en bestuur. Coaching biedt een plek waar je deze meervoudigheid kunt ontwarren, in een omgeving waarin je intern niet altijd de gesprekken kunt voeren die je nodig hebt.

Veelgemaakte valkuilen

Op weg naar professionele volwassenheid zijn er een aantal valkuilen waar bijna iedereen op enig moment doorheen gaat.

Volwassenheid verwarren met afstandelijkheid. Sommige mensen interpreteren 'professioneel' als 'emotioneel afstand houden'. Niet meer geraakt worden, niet meer betrokken zijn. Dat is een misverstand. Professionele volwassenheid betekent juist dat je betrokkenheid kunt houden zonder erin te verdrinken, niet dat je het wegneemt.

Eigen verantwoordelijkheid verwarren met alles op je schouders nemen. Een tweede valkuil: wie leert verantwoordelijkheid te nemen, neemt soms verantwoordelijkheid voor wat niet van hem is. Voor de fouten van collega's, voor de stemming van zijn manager, voor problemen in andere afdelingen. Volwassenheid betekent ook helder krijgen wat wél en wat niet aan jou is.

Eerlijkheid gebruiken als excuus om hard te zijn. "Ik ben gewoon recht door zee." Soms is het dat. Vaak is het ook een legitimatie voor onhandig of zelfs kwetsend gedrag. Echte eerlijkheid weet wat er nodig is, en in welke vorm het moet worden gezegd om bij de ander aan te komen, niet om hem te raken.

Wanneer coaching het verschil maakt

Professionele volwassenheid groeit door bewuste oefening, en op een paar momenten in je carrière kan een externe spiegel die groei versnellen.

Wanneer je merkt dat je vastzit zonder duidelijke reden. Je functioneert prima, er is geen crisis, maar er is iets dat niet meer beweegt. Op zulke momenten is coaching niet nodig om iets op te lossen, wel om helderder te krijgen wat er onder zit.

Bij een kantelmoment. Een nieuwe rol, een loopbaankeuze, een persoonlijke gebeurtenis die ook je werk raakt. Dat zijn momenten waarop bestaande patronen niet meer werken en je nieuwe ruimte zoekt. Coaching helpt om die overgang bewuster te maken.

Wanneer feedback je raakt en je niet weet wat je ermee moet. Niet de feedback die je kunt wegleggen, maar die blijft hangen. Daar zit vaak iets in dat verdient om verder te worden onderzocht, niet als zelfflagellatie, wel als kans om iets onder ogen te zien dat je tot dat moment vermeed.

In trajecten bij Regiemakers werken we niet vanuit modellen of stappenplannen. We werken met wat zich aandient, en daarin zit de winst.

Voor wie speelt dit?

Het thema van dit artikel is voor iedereen relevant die zijn werk serieus neemt. Maar er zijn een paar momenten en profielen waarin het bijzonder herkenbaar wordt:

De professional die zijn rol overstijgt. Je doet je werk goed, maar er is iets meer dat zich aandient, een vraag, een onrust, een gevoel dat je groter bent dan wat je nu doet. Dat is geen ambitie in de gewone zin; het is een professionele drang die om aandacht vraagt.

De ervaren werker die opnieuw wil kijken. Na vijftien of twintig jaar in hetzelfde vakgebied is er soms een moment waarop wat lange tijd vanzelfsprekend leek, opnieuw onderzocht moet worden. Dat is geen midlife-crisis; het is volwassen zelfreflectie.

De jonge professional die merkt dat oude antwoorden niet meer kloppen. Wat je tijdens je opleiding leerde, blijkt op de werkvloer slechts deels te werken. Wie eerlijk kijkt naar dat verschil zonder cynisch te worden, zet de eerste stap richting professionele volwassenheid, niet omdat hij het allemaal al kan, maar omdat hij eerlijk benoemt wat hij ziet.

Op elk van deze momenten is professionele begeleiding waardevol, niet als therapie, wel als spiegel voor wat zich aandient.

De diepere uitnodiging

Werken in een gemeente is werk waar regie geen luxe is, het is voorwaarde voor houdbaarheid. Wie zich laat meeslepen door elke wisseling, raakt na vijf of tien jaar iets fundamenteels kwijt. Wie zijn eigen koers leert houden in een omgeving die schuift, ontwikkelt een professionele rust die in deze sector zeldzaam en daardoor des te waardevoller is.

In coaching werken we daar samen aan. Niet als therapie. Wel als professionele ontwikkeling die direct invloed heeft op hoe je morgen werkt.

---

Werk je in een gemeente en wil je werken aan eigen regie in een schuivend krachtenveld? Plan een kennismakingsgesprek, coaching helpt bij wat in jouw werkende leven structureel houdbaar is.